شما هیچ موردی در سبد خرید خود ندارید

رزین کامپوزیت چیست

رزین کامپوزیت چیست

رزین کامپوزیت چیست و چه کاربردهایی دارد؟

 

امروزه از رزین کامپوزیت و دیگر مواد چسبنده به طور فزاینده‌ای در فرآیندهای ترمیم و پر کردن دندان استفاده می‌گردد. این مواد از جنبه‌های زیبایی‌شناختی و قابلیت پر کردن مستقیم دندان، در حیطه‌ی دندان‌پزشکی از ارزش بالایی برخوردار بوده و می‌توان آن‌ها را در ترمیم دندان‌های جلویی و یا دندان‌های عقب به کار برد. کامپوزیت‌ها نخست در دهه‌ی ۱۹۶۰ در دندان‌سازی به کار برده شدند و از آن زمان، انواع مختلفی از این مواد برای شرایط گوناگون طراحی گردیده است. در این مطلب به معرفی کاربردها و خصوصیات این ترکیبات می‌پردازیم.

از رزین کامپوزیت در چه مواردی استفاده می‌شود؟

چنانکه گفتیم، از این ترکیبات می‌توان در پر کردن دندان‌های جلویی و همینطور دندان‌های عقبی استفاده نمود. در هر دو مورد، یکی از ویژگی‌هایی که بایستی حتماْ‌ به آن توجه شود، پر شدن کامل فضای میان دندان طبیعی و ماده‌ی پرکننده است تا به این ترتیب از ایجاد فضای خالی برای گیر کردن مواد غذایی ممانعت به عمل آید. هم‌چنین پرشدگی‌های کامل، به مجموعه‌ی دندان-کامپوزیت استحکام بیشتری در برابر فشار و ضربه‌ می‌بخشند. خوشبختانه رزین‌ها در این مورد نیز انتخاب مناسبی خواهند بود.

 

کامپوزیت‌های دندان‌های جلویی

در پر کردن و ترمیم دندان‌های جلویی، جنبه‌های زیبایی‌شناختی از قبیل سطح صاف دندان‌ها، رنگ یکدست و متناسب با دندان‌های دیگر و ماندگاری رنگ از اهمیت زیادی برخوردار است. این مواد از ملزومات ظاهری برای به کارگیری به عنوان ماده‌ی پرکننده‌ در دندان‌های جلویی برخوردار بوده و علاوه بر آن، می‌توانند به منظور تغییر شکل دندان‌های پیشین و زیباسازی آن‌ها به کار روند. مثلاْ یکی از موادی که کامپوزیت‌ها در آن به طور شایع کاربرد دارند، پر کردن فاصله‌ی میان دو دندان پیشین (دیاستم) است. هم‌چنین می‌توان از آن‌ها در پوشاندن نقاط تغییر رنگ دندان و یا پر کردن شکستگی‌‌ها و لب‌پریدگی‌های دندان استفاده نمود.

 

رزین کامپوزیت

 

کامپوزیت‌های دندان‌های عقب

برخلاف دندان‌های جلو، زیبایی و رنگ بی‌نقص پرکردگی‌ها در این دندان‌ها از اهمیت چندانی برخوردار نبوده و در عوض، استحکام و قابلیت تحمل فشارهای بسیار بالای هنگام جویدن مدنظر خواهد بود. مقاومت در برابر شکستن یکی دیگر از ویژگی‌های رزین کامپوزیت‌هاست و به این دلیل، این مواد به طور شایع در پر کردن دندان‌های عقب (دندان‌های آسیا) به کار می‌روند. با این حال، از لحاظ ظاهری نیز، این ترکیبات حرفی برای گفتن داشته و جایگزین بسیار مناسبی برای انواع قدیمی‌تر مواد پرکننده یعنی آمالگام‌ها محسوب می‌گردند. خصوصاْ‌ که بسیاری از بیماران درخصوص جیوه‌ی به کار رفته در ترکیب آمالگام دندانی نگرانی داشته و یا ممکن است به این مواد حساسیت داشته باشند. البته در برخی موارد نیز تنها گزینه‌ی موجود همین ترکیبات قدیمی‌تر با ظاهر نامطلوب هستند و نمی‌توان در هر شرایطی از کامپوزیت‌ها استفاده کرد.

 

ترکیب و اجزای کامپوزیت

این مواد از ترکیبی از ماتریکس رزین و ذرات پرکننده‌ی شیشه تشکیل شده اند. ذرات شیشه توسط یک عامل جفت کننده، اتصال محکمی با ماتریکس رزین برقرار می‌کنند. تمامی این اجزا پلیمریزه شده و با رنگ‌های غیرآلی ترکیب می‌گردند تا رنگ طبیعی دندان‌های هر فرد را تقلید نمایند. این اجزای اصلی در زیر به اختصار توضیح داده شده اند:

ماتریکس رزین

ماتریکس رزین عمدتاْ بر پایه‌ی دو ترکیب به نام‌های بیس‌فنول-آ-گلیسیدیل متاکریلات (bis-GMA) و یا اورتان دیمتاکریلات (UDMA) شکل می‌گیرد. رزین‌های دیگری که به منظور تغییر میزان ویسکوزیته‌ی ترکیب به کار برده می‌شوند شامل تری اتیلن گلیکول دیمتاکریلات (TEGDMA) و نیز بیس‌فنول-آ-پلی‌اتیلن گلیکول دی اتر دیمتاکریلات می‌باشند.

ذرات پرکننده‌ی شیشه

انواع مختلفی از ذرات پرکننده‌ی شیشه در ترکیب رزین کامپوزیت به کار گرفته می‌شوند؛ که از آن جمله می‌توان سیلیکون دی اکسید، آلومینیوم اکسید، باریم، زیرکونیوم اکسید، بوروسیلیکات و باریم آلومینیوم سیلیکات را نام برد. هرچه میزان ذرات شیشه به کار رفته در کامپوزیت بیشتر باشد، خواص فیزیکی و مکانیکی آن افزایش یافته و در نهایت، به بیشینه‌ی خود خواهد رسید. بعد از این نقطه، با افزودن ذرات شیشه‌ی بیشتر، رزین حالتی چسبنده و با ویسکوزیته‌ی بیش از حد پیدا می‌کند و دیگر قابل استفاده نخواهد بود.

این مواد پرکننده به ترکیب کامپوزیت ویژگی‌های زیر را می‌دهند:

  • مقاومت بالاتر
  • سختی بیشتر
  • شفافیت بیشتر
  • کاهش انقباض پلیمریزاسیون
  • کاهش ضریب انبساط حرارتی

کامپوزیت‌ها چه انواعی دارند؟

کامپوزیت‌ها براساس اندازه و درصد به کارگیری ذرات پرکننده به چندین نوع مختلف تقسیم می‌گردند. شایع‌ترین این انواع، کامپوزیت‌های هیبریدی و انواع میکروفیل هستند که به ترتیب ۷۰-۶۰ درصد و ۵۰-۳۲ درصد از حجم آن‌ها را ذرات شیشه تشکیل می‌دهد.

کامپوزیت‌های میکروفیل

رزین کامپوزیت‌های میکروفیل به منظور پر کردن دندان‌های جلویی و در جایی که زیبایی و طبیعی به نظر رسیدن دندان از اهمیت زیادی برخوردار است، طراحی شده اند. در ساختار آن‌ها از ذرات سیلیکای بسیار کمی استفاده شده است؛ با این حال این ذرات به سادگی آگلومره شده و به یکدیگر می‌چسبند و به این ترتیب، لودینگ و استحکام آن‌ها در برابر فشار کاهش می‌یابد. از دیگر ویژگی‌های این کامپوزیت‌ها انقباض پلیمریزاسیون، انبساط حرارتی و جذب آب بالاست. علاوه بر آن، اندازه‌ی کوچک ذرات (در حد ۰۴/۰ تا ۲/۰ میکرومتر) سطح صاف‌تری نسبت به سایر انواع کامپوزیت با ذرات پرکننده‌ی بزرگتر فراهم می‌آورد.

کامپوزیت‌های هیبریدی

این کامپوزیت‌ها همه‌کاره اند؛ ‌به این معنی که می‌توان آن‌ها را هم در دندان‌های جلویی به کار برد؛ چراکه از نظر زیبایی‌شناختی راضی‌کننده خواهند بود و هم در دندان‌های عقبی استحکام و قدرت بالایی را از خود نشان خواهند داد. مواد هیبریدی انواع مختلفی داشته و برخی از انواع آن به طور اختصاصی برای ترمیم و پر کردن دندان‌های عقبی به کار می‌رود. ‌در زیر تصویری از کامپوزیت هیبریدی آورده شده است.

 

مواد هیبریدی طیف گسترده‌ای از اندازه‌ی ذرات را دارا هستند (بین ۰۴/۰ تا ۳ میکرومتر) که به آن‌ها قابلیت لودینگ بالاتر و خواص فیزیکی مطلوب‌تری را خواهد داد. کامپوزیت‌های با اندازه‌ی ذرات بزرگتر، سطح ناهموارتری نسبت به میکروفیل‌ها دارند؛ بنابراین در پر کردن دندان‌های جلویی از آن‌ها استفاده نمی‌شود. کامپوزیت‌های هیبریدی جدیدتر با اندازه‌ی ذرات کوچکتر میکروهیبرید نامیده می‌شوند که اندازه‌ی ذرات در آن‌ها در حد نانومتر است. به این رزین کامپوزیت‌ها، نانوهیبرید یا نانوکامپوزیت نیز گفته می‌شود.

نانوکامپوزیت‌ها

به طور کلی از این مواد می‌توان در ترمیم و پر کردن مستقیم، روکش دندان، وصل کردن دندان‌ها با همدیگر (اسپلینتینگ) و ترمیم‌های اینله (inlays) و آنله (onlays) استفاده نمود. برخی از شرکت‌های دندانسازی این نانوکامپوزیت‌ها را تولید می‌کنند. مزایای منحصر به فرد این ترکیبات شامل موارد زیر می‌گردد:

  • امکان لودینگ بیشتر و تقویت خواص فیزیکی بدون نیاز به افزایش بیش از حد ویسکوزیته وجود دارد.
  • سطح صاف این کامپوزیت‌ها به مدت طولانی حفظ می‌گردد که این امر این ترکیبات را به انتخابی مناسب برای به کار گیری در ترمیم دندان‌های پیشین مبدل ساخته است.
  • مقاومت این ترکیبات نسبت به انواع مشابه بالاتر است.
  • کاهش حجم در این کامپوزیت‌ها، نسبت به سایر انواع کمتر بوده و منجر به کاهش تنش باقی‌مانده‌ی ناشی از فرآیند پلیمریزاسیون آن می‌گردد.

در زیر تصویر اجزای یک نانوکامپوزیت را مشاهده می‌کنید:

 

امروزه رزین کامپوزیت‌ها تا حد زیادی جایگزین مواد پرکننده‌ی فلزی مانند آمالگام شده اند و با برخورداری از خواص فیزیکی و شیمیایی منحصر به فرد خود، در پر کردن دندان‌های جلویی و نیز دندان‌های عقبی، انواع روکش‌ها و ترمیم‌های دندانی به کار می‌روند. این کامپوزیت‌ها از انواع گوناگونی که در هر یک نسبت متفاوتی از ترکیبات سازنده به کار رفته است، برخوردار بوده و در کنار زیبایی، استحکام و مقاومت بالایی را برای دندان‌های شما به ارمغان می‌آورند.

 

انصراف از نظر